CBD przy nowotworach

Które potencjalne mechanizmy działania CBD są istotne dla zahamowania wzrostu guza?

CBD wpływa na komórki nowotworowe zasadniczo poprzez następujące mechanizmy, które mogą hamować wzrost guza:

• Zwiększenie reaktywnych form tlenu (ROS): Ta nierównowaga często prowadzi do uszkodzeń DNA i apoptozy. Zwiększone powstawanie tych „wolnych rodników” uszkadza materiał genetyczny i inne niezbędne struktury w komórkach nowotworowych. W wyniku takich uszkodzeń dotknięte komórki często uruchamiają program samobójczej śmierci (apoptozę).
• Indukcja stresu ER: Nieprawidłowo sfałdowane białka wywołują tzw. UPR (unfolded protein response), który w określonych warunkach prowadzi do śmierci komórki. Retikulum endoplazmatyczne (ER) odpowiada za prawidłowe fałdowanie białek. Gdy gromadzi się tam zbyt wiele wadliwych białek, dochodzi do reakcji stresowej (UPR), która – jeśli się nasili – prowadzi do śmierci komórki. CBD może nasilać to przeciążenie w komórkach nowotworowych.
• Immunomodulacja: CBD może zmieniać mikrośrodowisko guza tak, że komórki nowotworowe są łatwiej atakowane przez komórki układu odpornościowego (np. poprzez ICAM-1). CBD może wpływać na tkankę wokół guza („mikrośrodowisko guza”) tak, że komórki obronne (np. określone limfocyty) skuteczniej zwalczają komórki nowotworowe. Przykładem jest nadregulacja cząsteczki ICAM‑1, która sprawia, że komórki nowotworowe są lepiej „widoczne” dla komórek atakujących.
• Wpływ na szlaki sygnałowe: Poprzez wiązanie się z receptorami (CB1, CB2, TRPV1/2, PPARγ) hamowane są szlaki sprzyjające wzrostowi (np. AKT/mTOR, MAPK). Komórki nowotworowe często „przełączają na wysokie obroty” swoje mechanizmy sygnałowe, aby szybko się rozmnażać. CBD może wiązać się ze specyficznymi receptorami (np. CB1/CB2, TRPV1/2, PPARγ) i w ten sposób tłumić nadaktywne szlaki metaboliczne – takie jak AKT/mTOR czy MAPK. W ten sposób wzrost jest spowolniony.
• Hamowanie migracji i inwazji: Między innymi poprzez nadregulację TIMP-1 i blokadę enzymów proteolitycznych hamowana jest przerzutowość. Do rozprzestrzeniania się na inne części ciała komórki nowotworowe wykorzystują enzymy i mechanizmy rozkładające otaczającą tkankę. CBD zwiększa między innymi TIMP‑1, inhibitor takich enzymów. Dzięki temu migracja (wędrówka) i inwazja (wnikanie) komórek są utrudnione, a tworzenie przerzutów zahamowane.

Czym różni się działanie CBD od innych kannabinoidów, takich jak THC, w kontekście leczenia raka?

W porównaniu z THC, które działa głównie przez receptor CB1 i może wywoływać efekty psychotropowe, CBD wykazuje działanie przeciwnowotworowe bez wywoływania stanu odurzenia. THC koncentruje się bardziej na CB1/CB2 i jest ograniczane w wyższych dawkach przez swoją psychoaktywną składową. Natomiast CBD ma stosunkowo niskie powinowactwo do CB1/CB2 i może wpływać na różnorodne mechanizmy komórek nowotworowych (np. produkcję ROS, stres ER), nie powodując tych samych skutków ubocznych. Dzięki temu CBD jest ogólnie lepiej tolerowane w terapii nowotworów i wywołuje mniej efektów ze strony ośrodkowego układu nerwowego niż THC.

CBD różni się od THC przede wszystkim sposobem działania na receptory układu endokannabinoidowego oraz wynikającymi z tego efektami:

Psychoaktywność

• THC wiąże się z wysokim powinowactwem z receptorem CB1, co może prowadzić do efektów psychotropowych (stan odurzenia). Ta psychoaktywna składowa ogranicza jego terapeutyczne zastosowanie w wyższych dawkach.
• CBD natomiast wykazuje niskie powinowactwo do CB1/CB2 i nie powoduje odurzenia. To sprawia, że wyższe dawki są często lepiej tolerowane.

Różnorodność mechanizmów działania

• CBD oddziałuje na wiele struktur docelowych (np. TRPV1/2, PPARγ) i wpływa na kluczowe procesy w komórce nowotworowej, takie jak zwiększony stres komórkowy (ROS, stres ER) czy zdolność migracji (np. poprzez nadregulację TIMP‑1).
• THC działa głównie poprzez klasyczne receptory kannabinoidowe CB1 i CB2. Choć THC wykazuje również aktywność przeciwnowotworową, to ograniczenie dawki ze względu na jego psychotropowe efekty staje się bardziej istotne.

Implikacje terapeutyczne

• CBD często opisuje się jako lepiej tolerowany, ponieważ wywołuje mniej działań niepożądanych ze strony ośrodkowego układu nerwowego. Może także wspomagać działanie konwencjonalnych terapii (np. chemioterapii), bez konieczności obawiania się typowych efektów odurzenia. 
• THC może w niższych dawkach również wspierać procesy antynowotworowe, takie jak hamowanie wzrostu guza. Jednak jednoczesne działanie psychoaktywne wymaga dokładniejszego dostosowania dawki.

CBD jest uważany za nieodurzający składnik rośliny konopi, który wywołuje różnorodne mechanizmy przeciwko komórkom nowotworowym, jednocześnie minimalizując skutki uboczne występujące przy THCmogą występować w preparatach zawierających w wyższych dawkach.

Jakie wyniki badań są obecnie dostępne, które wskazują na bezpośrednie przeciwnowotworowe działanie CBD?

Stan wiedzy

Dowody przedkliniczne (hodowle komórkowe i modele zwierzęce)

• Szerokie spektrum typów nowotworów (glejak, rak piersi, płuc, prostaty, rak jelita grubego, białaczki) badano. We wszystkich przypadkach stwierdzono in vitro znaczące zahamowanie proliferacji komórek, indukcja apoptozy oraz częściowa redukcja przerzutów (np. poprzez nadregulację ICAM‑1, TIMP‑1).
• Synergie z chemioterapeutykami: Szczególnie podkreślane są pozytywne efekty kombinacji CBD z gemcytabiną (rak trzustki), doksorubicyną (m.in. komórki raka piersi i wątroby), cisplatyną (np. guzy głowy/szyi, rak płuc), oksaliplatyną (rak jelita grubego) i temozolomidem (glejak). W modelu zwierzęcym takie kombinacje CBD+chemioterapia często poprawiały odpowiedź na terapię i zmniejszały oporność.
• Mechanizmy: Efekty przeciwnowotworowe tłumaczy się głównie zwiększoną produkcją ROS, stresem retikulum endoplazmatycznego, hamowaniem szlaków sygnałowych sprzyjających wzrostowi (AKT/mTOR, MAPK) oraz modulacją układu odpornościowego (np. lepsze rozpoznawanie komórek nowotworowych przez komórki obronne).

Małe badania kliniczne i raporty przypadków

• Glioblastoma: Badanie pilotażowe (spray CBD/THC dodatkowo do temozolomidu) wykazało możliwe korzyści przeżycia, choć ostateczne publikacje są jeszcze oczekiwane. Również obserwacje pojedynczych przypadków sugerują, że wysokozłośliwe guzy mózgu podawane z CBD mogą wolniej postępować lub wykazywać stabilizację.
• Rak trzustki i piersi: Raporty doświadczeń i badania na zwierzętach wskazują na zwiększoną wrażliwość na standardowe terapie, jednak brakuje tu większych badań klinicznych.
• Rak płuc: Jeden raport przypadku opisuje regresję guza przy wyłącznym stosowaniu oleju CBD. Czy jest to przyczynowo związane z CBD, można ocenić tylko w ograniczonym zakresie; mimo to pokazuje to, że istnieją pierwsze kliniczne przesłanki.

Ocena ogólna

Większość wyników pochodzi z in-vitro‑ lub in-vivo-Badania o solidnej metodologii, ale jeszcze ograniczonej przenośności na ludzi.
Dane kliniczne – z wyjątkiem pojedynczych małych badań i serii przypadków – nie są jak dotąd wystarczająco obszerne, aby wydać pewne zalecenie dotyczące stosowania CBD jako jedynej terapii przeciwnowotworowej. Istniejące wskazówki to jednak obiecującyPotwierdzają one przekonanie, że CBD nie tylko posiada właściwości przeciwnowotworowe, ale w połączeniu z klasycznymi terapiami (chemioterapia, radioterapia) często można osiągnąć wyższą skuteczność lub mniejszą oporność. Ze wszystkich omawianych tutaj prac wynika jednoznaczny dowód przedkliniczny na bezpośrednią aktywność antykancerogenną CBD. Pierwsze małe badania i raporty przypadków sugerują również, że może ono mieć pozytywne efekty u ludzi. Do szerokiego zastosowania klinicznego potrzebne są jednak duże, kontrolowane badania, aby jednoznacznie określić dawkowanie, skuteczność i długoterminową tolerancję.

W jakim stopniu CBD może jako środek wspomagający zwiększyć skuteczność tradycyjnych terapii nowotworowych (np. chemioterapii, naświetlań) lub je uzupełnić?

Poprawiona odpowiedź na leczenie i zmniejszenie powstawania oporności

• Glioblastoma: W in-vitro- oraz in-vivoW modelach (np. U87MG, T98G) CBD wraz z temozolomidem (TMZ) znacznie wzmacniało hamowanie wzrostu w porównaniu z samym TMZ. Pierwsze badanie pilotażowe nad oromukozalnym sprayem CBD/THC + TMZ wskazuje na wydłużenie czasu przeżycia.
• Rak trzustki: U myszy wykazano, że gemcytabina w połączeniu z CBD dawała znacznie lepsze wyniki (dłuższe przeżycie); CBD wydaje się zmniejszać oporność i zwiększać wrażliwość komórek nowotworowych.
• Rak jelita grubego: CBD może wzmacniać działanie oksaliplatyny i 5‑FU (FOLFOX), m.in. poprzez zwiększenie stresu oksydacyjnego i blokadę mechanizmów oporności.

Zmniejszenie skutków ubocznych

• Ból i neuropatie: Niektóre badania potwierdzają, że CBD może łagodzić uszkodzenia nerwów wywołane terapią (np. przez paklitaksel), nie osłabiając działania przeciwnowotworowego cytostatyku.
• Nudności i wymioty: Podobnie jak THC, CBD może zmniejszać nudności wywołane chemioterapią, ale bez psychoaktywnych efektów ubocznych.

Możliwa ochrona narządowa i neuroprotekcja

• Serce & nerki: Modele zwierzęce sugerują, że CBD może chronić przed kardiotoksycznością wywołaną doxorubicyną lub uszkodzeniami nerek spowodowanymi cisplatyną.
• Układ nerwowy: CBD może wykazywać właściwości neuroprotekcyjne, dzięki czemu niektóre skutki uboczne chemioterapii i radioterapii (np. zaburzenia poznawcze) mogą być łagodzone.

Mechanizmy synergii

• Zwiększenie stresu oksydacyjnego: Poprzez zwiększenie ROS CBD czyni komórki nowotworowe bardziej podatnymi na uszkodzenia DNA; chemioterapia lub naświetlanie trafiają wtedy na już „obciążone” komórki.
• Blokada szlaków sygnałowych sprzyjających wzrostowi: CBD hamuje m.in. AKT/mTOR, NF‑κB i MAPK, co zwiększa „przebojowość” konwencjonalnych terapii.
• Wspomaganie odpowiedzi immunologicznej: Zmiana mikrośrodowiska guza może zwiększać skuteczność niektórych terapii (np. radioterapii), ponieważ CBD m.in. podnosi poziom ICAM‑1 i utrzymuje aktywność komórek obronnych.

Ograniczenia i otwarte pytania

• Immunoterapie: Dane są częściowo sprzeczne. Pojedyncze obserwacje wskazują na możliwe interakcje, które mogą wpływać na działanie inhibitorów punktów kontrolnych. Brak jasnych zaleceń.
• Dawka i interakcje: Brakuje standaryzowanych protokołów określających, ile CBD w jakiej formulacji podawać wraz z jaką chemioterapią.
• Brak dużych badań klinicznych: Istnieją wprawdzie pierwsze obiecujące projekty pilotażowe i serie przypadków, ale do szerokiego zastosowania potrzebne są wiarygodne badania RCT.

Ogólnie liczne wyniki przedkliniczne i pierwsze wskazówki kliniczne sugerują, że CBD może wspierać konwencjonalne terapie przeciwnowotworowe i łagodzić ich skutki uboczne. Konkretne korzyści (np. wydłużenie czasu przeżycia, zmniejszenie oporności) są najlepiej udokumentowane w modelach glejaka, raka trzustki i jelita grubego. Jednak ostateczna ocena wymaga jeszcze większych, kontrolowanych badań.

Jakie korzyści i zagrożenia niesie ze sobą łączne stosowanie CBD oraz tradycyjnych leków przeciwnowotworowych pod względem skuteczności i skutków ubocznych?

Zalety

Lepsza skuteczność (efekty synergiczne)

• Hamowanie oporności: W modelach raka trzustki (CBD + gemcytabina) i raka jelita grubego (CBD + oksaliplatyna) CBD obniżał oporność i zwiększał skuteczność chemioterapii.
• Wzmocnione uszkodzenie komórek nowotworowych: CBD częściowo zwiększa stres oksydacyjny (ROS), przez co komórki nowotworowe stają się bardziej podatne na atak – tradycyjne cytostatyki trafiają wtedy na już osłabione komórki.
• Lepsza tolerancja: Badania sugerują, że CBD może łagodzić neuro- i organotoksyczne efekty niektórych cytostatyków (np. paklitaksel, cisplatyna, doksorubicyna), nie pogarszając skuteczności terapii.

Zmniejszenie skutków ubocznych

• Łagodzenie nudności i wymiotów: CBD może zwalczać nudności wywołane chemioterapią, podobnie jak THC, lecz bez silnych efektów psychotropowych.
• łagodzenie bólu: Przy neuralgii związanej z chemioterapią lub bólem nowotworowym preparaty zawierające CBD mogą dodatkowo wykazywać działanie przeciwbólowe.

Ryzyka

Możliwe interakcje

• Inhibicja cytochromu P450: CBD może hamować niektóre enzymy (np. CYP2C9, CYP2D6) zaangażowane w metabolizm leków przeciwnowotworowych; w efekcie ich stężenia w osoczu mogą się nieoczekiwanie zmieniać.
• Niejasny wpływ na immunoterapie: Pojedyncze wskazania sugerują możliwe osłabienie odpowiedzi immunologicznej (np. przy inhibitorach punktów kontrolnych); brakuje jednak solidnych badań.

• Niepewność dawkowania
  

  • Brak standaryzowanych protokołów: Ani optymalna ilość CBD (forma czysta czy pełne spektrum), ani czas podania względem chemioterapii/promieniowania nie są wiarygodnie ustalone. Zbyt dużo CBD mogłoby np. nasilać interakcje, podczas gdy zbyt mało nie wykazuje efektu.
    

• Niewystarczające dane kliniczne
  

  • Potrzebne duże RCT: Chociaż w badaniach przedklinicznych udokumentowano wiele korzyści, dla terapii skojarzonej brakuje kompleksowych, kontrolowanych badań. Utrudnia to jednoznaczne zalecenia terapeutyczne.

Połączenie CBD i klasycznych leków onkologicznych oferuje przede wszystkim potencjał lepszej skuteczności i mniejszych skutków ubocznych, jednak niesie ryzyko interakcji farmakokinetycznych oraz jeszcze nie do końca wyjaśnionych oddziaływań. Dotychczasowe wyniki badań są obiecujące, ale ostateczna ocena wymaga dalszych, szeroko zakrojonych badań klinicznych.

Jak CBD wpływa na układ odpornościowy oraz na zapalenie związane z nowotworem, które odgrywają ważną rolę w powstawaniu i rozwoju raka?

Aktywności

Zmiana mikrośrodowiska guza

• CBD może zwiększać ekspresję niektórych cząsteczek, takich jak ICAM‑1. Ten cząsteczka adhezji komórkowej ułatwia własnym komórkom obronnym organizmu (np. limfokinowo aktywowanym komórkom zabójczym) rozpoznawanie i niszczenie komórek nowotworowych.

Aktywacja lub uwrażliwienie komórek odpornościowych

• Niektóre wyniki sugerują, że CBD wspiera funkcję efektorowych komórek układu odpornościowego (np. limfocytów T, makrofagów), modyfikując prozapalne lub immunosupresyjne czynniki w mikrośrodowisku guza. W ten sposób wzmacnia naturalną obronę organizmu przed rakiem.

Redukcja szkodliwych mechanizmów zapalnych

• Komórki nowotworowe wykorzystują określone procesy zapalne do wzrostu i tłumienia reakcji immunologicznych. CBD może tutaj działać hamująco – na przykład poprzez blokadę lub osłabienie szlaków sygnałowych takich jak NF‑κB – dzięki czemu układ odpornościowy może skuteczniej atakować guz.

Hamowanie strategii odpornościowych nowotworu

• W niektórych rodzajach nowotworów obserwuje się wzrost liczby regulatorowych limfocytów T lub mieloidalnych komórek supresorowych (MDSC), które blokują odpowiedź immunologiczną na guz. Według danych przedklinicznych CBD może zmniejszać ten efekt, modulując szlaki sygnałowe przyciągające lub aktywujące te komórki immunosupresyjne.

Synergie i otwarte pytania

• Pierwsze wskazówki pokazują, że CBD w połączeniu z radioterapią lub chemioterapią może dodatkowo wspierać lokalny układ odpornościowy i w ten sposób zwiększać działanie przeciwnowotworowe.
• Jednocześnie istnieje niepewność, jak CBD współdziała z nowoczesnymi immunoterapiami (np. inhibitorami punktów kontrolnych), ponieważ może także hamować procesy zapalne. Obecnie brakuje pewnych danych klinicznych w tym zakresie.

CBD może aktywować układ odpornościowy przeciwko komórkom nowotworowym, wpływając na zapalenie związane z guzem w taki sposób, że nowotwór trudniej „ucieka” przed układem odpornościowym. Ten immunomodulujący efekt może uzupełniać konwencjonalne terapie onkologiczne, ale nadal jest przedmiotem intensywnych badań.

Które formy dawkowania i podawania CBD okazują się szczególnie skuteczne i bezpieczne w najnowszych badaniach?

Z omawianych tutaj badań i raportów przypadków wynika, że dotychczas brak jednolicie zalecanej standardowej dawki dla CBD. Niemniej jednak można wyczytać pewne tendencje i praktyczne podejścia:

Zakres dawkowania

• Badania nad glejakiem wielopostaciowym i rakiem piersi: Zaobserwowano tu dawki od 100 do 400 mg/dzień (doustnie) u poszczególnych pacjentów, które prowadziły do klinicznie istotnych efektów. W raportach przypadków dokumentowano doustne podawanie nawet do 600 mg/dzień, jednak z dużą indywidualną zmiennością. Badania pilotażowe z użyciem aerozoli do stosowania na błonę śluzową jamy ustnej (np. CBD/THC 1:1) sugerują, że nawet stosunkowo niskie udziały CBD (kilka mg na dawkę sprayu rozłożoną w ciągu dnia) mogą wykazywać działanie, zwłaszcza w połączeniu z innymi kannabinoidami.

Formy podania

• Oleje/toniki (Sublingwalnie/ustnie): Szeroko stosowane i najczęściej dokumentowane w raportach przypadków. Pacjenci dawkają w mililitrach, przy czym dokładna zawartość CBD różni się w zależności od produktu.
• Kapsułki/tabletki: Umożliwiają bardziej stałe dawkowanie, jednak rzadziej pojawiają się w badaniach i nie są jednolicie standaryzowane.
• Spraye oromukozalne: Stosowane głównie w połączeniu z THC (np. w pilotażowych badaniach glioblastomu). Zaleta: stosunkowo stałe wchłanianie substancji czynnej i lepsza kontrola dawki.
• Produkty pełne spektrum vs. izolaty: Przede wszystkim badania przedkliniczne sugerują, że pełne spektrum CBD („efekt otoczenia”) może mieć częściowo lepszą skuteczność niż czyste izolaty. Jednak dowody kliniczne są w dużej mierze niewystarczające.

Tolerancja i bezpieczeństwo

• Generalnie dobrze tolerowany: Większość pacjentów wykazuje jedynie łagodne skutki uboczne (np. zmęczenie, suchość w ustach, sporadycznie nudności).
• Interakcje: Wysokie dawki mogą hamować enzymy cytochromu P450, co zmienia stężenia innych leków w osoczu. Należy to szczególnie uwzględnić u pacjentów poddawanych chemioterapii.

Chociaż serie przypadków i mniejsze badania wskazują na szeroki zakres od 50 mg do nawet kilkuset miligramów codziennie odwołując się, nie istnieje stały schemat dla wszystkich rodzajów nowotworów. Wybór dawki i formy podania jest zazwyczaj decyzją indywidualną, zależną od tolerancji, dostępności produktu oraz terapii towarzyszących. Potrzebne byłyby większe, standaryzowane badania, aby jednoznacznie określić optymalne ilości i formy podania.

Jak mogą czopki CANNEFF CBD łagodzić skutki uboczne terapii przeciwnowotworowej?

W wielu terapiach przeciwnowotworowych – zwłaszcza w chemioterapii i radioterapii – atakowane są nie tylko komórki nowotworowe, ale także zdrowe komórki, takie jak komórki błon śluzowych. Ponieważ te komórki błon śluzowych mają wysoką szybkość podziału, są szczególnie podatne na toksyczne efekty leczenia. Uszkodzenie błon śluzowych prowadzi do stanów zapalnych, bólu, suchości oraz zaburzonego gojenia się ran, co obserwuje się na przykład przy objawach mukozitis jamy ustnej lub pochwy. Te skutki uboczne mogą znacznie obniżyć komfort życia pacjentek i pacjentów oraz stanowią ważny aspekt terapii, który mają na celu celowo adresować środki wspomagające, takie jak CANNEFF VAG SUP.

CANNEFF VAG SUP czopki dopochwowe łączą 100 mg kannabidiolu (CBD) i hialuronian sodu w opatentowanej matrycy emulsyjnej. Ta innowacyjna formuła zapewnia szybkie i pełne uwalnianie obu składników aktywnych, co optymalizuje miejscowe wchłanianie i minimalizuje wpływ systemowy. CANNEFF wykazuje przy tym swoje właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne, co przyczynia się do neutralizacji reaktywnych form tlenu (ROS) oraz stabilizacji równowagi redoks. Jednocześnie kwas hialuronowy wspiera nawilżenie błony śluzowej pochwy, sprzyja regeneracji tkanek i łagodzi objawy takie jak suchość pochwy, ból podczas stosunku, zapalenia pochwy oraz dolegliwości mogące wystąpić w trakcie chemioterapii i leczenia hormonalnego. Celowane miejscowe stosowanie za pomocą czopków prowadzi do szybkiego działania (w ciągu około 60 minut) i umożliwia skuteczne łagodzenie skutków ubocznych terapii, co czyni CANNEFF VAG SUP obiecującym elementem integracyjnej opieki onkologicznej.

Źródła

Seltzer, E. S., Watters, A. K., MacKenzie, D., Jr, Granat, L. M., & Zhang, D. (2020). Kannabidiol (CBD) jako obiecujący lek przeciwnowotworowy. Raki, 12(11), 3203. https://doi.org/10.3390/cancers12113203

O'Brien K. (2022). Kannabidiol (CBD) w zarządzaniu rakiem. Raki, 14(4), 885. https://doi.org/10.3390/cancers14040885

Heider, C. G., Itenberg, S. A., Rao, J., Ma, H., & Wu, X. (2022). Mechanizmy działania kannabidiolu (CBD) w leczeniu raka: przegląd. Biologia, 11(6), 817. https://doi.org/10.3390/biology11060817

Nahler G. Fitokannabinoidy jako wsparcie chemioterapii — przegląd dla użytkowników. Onkologia. 2024; 4(4):287-321. https://doi.org/10.3390/onco4040021

Nahler G. (2022). Kannabidiol i inne fitokannabinoidy jako terapie przeciwnowotworowe. Medycyna farmaceutyczna, 36(2), 99–129. https://doi.org/10.1007/s40290-022-00420-4

Nahler G, Jones TM (2018) Czysty kannabidiol kontra ekstrakty zawierające kannabidiol: wyraźnie różne modulatory wielocelowe. J Altern Complement Integr Med 4: 048. 10.24966/ACIM-7562/100048