Układ endokannabinoidowy (ECS)

Co to jest układ endokannabinoidowy i jak on działa?

W rzeczywistości liczba potencjalnych składników tego systemu, którego pochodzenie zostało zidentyfikowane na podstawie badań mechanizmu działania psychotropowego składnika niektórych odmian konopi, Δ9-tetrahydrokannabinolu (THC), gwałtownie wzrosła. Można więc z pełnym przekonaniem stwierdzić, że nauka nieustannie rozpoznaje zarówno składniki, jak i fizjologiczne znaczenie oraz pogłębia zrozumienie tego systemu. Pewne jest jednak, że ECS odgrywa ważną rolę w wielu istotnych funkcjach organizmu.

Definicja pojęcia endokannabinoid (eCB) z pewnością ulegnie zmianie w niedalekiej przyszłości, ponieważ badania w tym zakresie są jeszcze stosunkowo młode. Na przełomie wieków ECS definiowano jako zespół dwóch receptorów sprzężonych z białkiem G (GPCR) CB1 (receptor kannabinoidowy typu 1) i CB2. Receptor CB1 jest najczęściej występującym receptorem w ośrodkowym układzie nerwowym, co dodatkowo podkreśla jego znaczenie. Dwa najlepiej zbadane endogenne ligandy – czyli substancje, które mogą się do niego wiązać – określane również jako eCB to N-arachidonoiloetanoloamina (anandamid) oraz 2-arachidonoiloglicerol (2-AG). Enzymy, które wówczas uważano za jedyne odpowiedzialne za biosyntezę eCB, to N-acyl-fosfatydyloetanoloaminowo-selektywna fosfolipaza D (NAPE-PLD) oraz diacyloglicerol-lipazy (DAGL) α i β, a do rozkładu, czyli hydrolitycznej inaktywacji, należą hydrolaza amidów kwasów tłuszczowych (fatty acid amide hydrolase, FAAH) oraz monoacyloglicerol-lipaza (MAGL).

Ta definicja jednak rodzi pewne problemy semantyczne, ponieważ spośród > 80 kannabinoidów naturalnie występujących w konopiach tylko THC (jako agonista) oraz rzadziej występujący propylowy analog, Δ9-tetrahydrokannabivarin (THCV) (jako antagonista) były w stanie wiązać się z wysoką powinowactwem do CB1R i CB2R. Dlatego te dwa receptory nie powinny być definiowane jako receptory „kannabinoidowe”, lecz raczej jako receptory THC/THCV. Definicja „receptora kannabinoidowego” powinna również obejmować te białka, do których często wiążą się kannabinoidy, takie jak termoczułe kanały kationowe z rodziny transient receptor potential (TRP). W konsekwencji „endokannabinoidy” nie powinny oznaczać tylko endogennych ligandów CB1R i CB2R, lecz raczej wszystkie ligandy tych „receptorów kannabinoidowych”.

Wynika z tego, że AEA i 2-AG (który występuje w mózgu około 1000 razy częściej niż AEA) nie są jedynymi eCB, co z kolei pociąga za sobą konsekwencję, że inne enzymy odpowiedzialne za biosyntezę i inaktywację innych mediatorów, które ostatecznie zostaną włączone do listy eCB, również są przypisywane do ECS. To wnioski wyraźnie pokazują, jak trudne może być wyodrębnienie systemu w organizmie, zwłaszcza gdy został odkryty bardzo późno; jego znaczenie jednak jest ogromne, co możemy zaobserwować na podstawie wpływów fizjologicznych.

Co robi ECS?

ECS służy według dotychczasowych ustaleń utrzymaniu homeostazy. Ma ona na celu utrzymanie ciała i jego funkcji w równowadze. Uregulowany stan (czy to temperatura ciała, stałe zaopatrzenie w tlen i składniki odżywcze, obrona immunologiczna, rozwój tkanek, rozmnażanie itd.) jest warunkiem rozwoju, przetrwania oraz odnowy komórek, z których składa się nasz organizm i które odpowiadają za jego funkcjonowanie. Każdy z parametrów docelowych jest włączony w złożone układy regulacyjne, które jako całość kontrolują funkcje naszego ciała. ECS służy utrzymaniu tych układów regulacyjnych, tłumiąc nadmierne reakcje lub modulując je w przypadku niedostatecznej regulacji.

Retrogradna kontrola w obszarze komunikacji neuronalnej jest dotychczas prawdopodobnie najlepiej zbadanym mechanizmem kontroli eCB. Przy nadmiernej unerwieniu receptorów w komórce postsynaptycznej, uwalnianie substancji przekaźnikowych do szczeliny synaptycznej jest hamowane przez retrogradną transdukcję sygnału (z postsynapsy do presynapsy). Mówiąc prościej, ECS tłumi tym mechanizmem nadmierną komunikację neuronalną. Ma to oczywiście znaczenie fizjologiczne, szczególnie na poziomie funkcji pamięci, percepcji bólu oraz emocji.

Znaczenie fizjologiczne jest większe niż dotychczas sądzono. Aby wymienić kilka obszarów wpływu:

Złożona funkcja ECS

Podobnie jak regulacja komunikacji neuronalnej, ECS reguluje funkcje immunologiczne, zwłaszcza w obszarach, gdzie układ odpornościowy (w dotychczas zdefiniowanym sensie) jest mniej rozwinięty, np. w mózgu. ECS wpływa na gospodarkę energetyczną neuronów i może wywierać działanie neuroprotekcyjne. ECS ma bezpośredni wpływ na reakcje zapalne, będące częścią naszej odpowiedzi immunologicznej, służące obronie przed infekcjami oraz jako element gojenia po urazach. AEA według doniesień hamuje również funkcje układu odpornościowego, w szczególności produkcję prozapalnych cytokin (IL-2, TNF-α i IF-γ).

ECS kontroluje rozwój naszej budowy ciała i reguluje za pomocą złożonych gradientów molekularnych np. sieciowanie neuronów zarodka lub różnicowanie typów komórek (np. osteoblastów/osteoklastów lub miotubów/miofibryli). ECS wpływa na endometrium, które jest kluczowe dla rozrodu, jak również na regulację spermatogenezy.

ECS reguluje apetyt oraz wynikające z niego spożycie pokarmu i składników odżywczych. ECS przewodu pokarmowego (GI) i wątroby. AEA, 2-AG i OEA (N-oleoiloetanolamidy) są syntetyzowane w jelitach i wątrobie, gdzie działają lokalnie i w mózgu. eCB regulują motorykę jelit na poziomie splotów nerwowych jelit, zmniejszają zapalenie jelit poprzez wpływ na układ odpornościowy oraz wpływają na funkcję bariery jelitowej na poziomie nabłonka. eCB i OEA regulują spożycie pokarmu poprzez działanie na komórki enteroendokrynne w ścianie jelita, nerw błędny oraz w mózgu. W wątrobie CB1 i CB2 mają przeciwstawne działanie, gdzie CB1 sprzyja stłuszczeniu, fibrogenezie, apoptozie i proliferacji, a CB2 hamuje te efekty.

Ukryty system: Dlaczego układ endokannabinoidowy ma kluczowy wpływ na nasze zdrowie

Nieznany system w ciele

Wszyscy znamy główne systemy naszego ciała – układ sercowo-naczyniowy, oddechowy, szkieletowo-mięśniowy, endokrynny i oczywiście nerwowy, który przez długi czas uważano za centrum sterowania wszystkimi procesami fizjologicznymi. Jednak niewielu wie, że istnieje jeszcze jeden, nadrzędny system, który łączy, reguluje i stabilizuje wszystkie te obszary: układ endokannabinoidowy – w skrócie ECS.

Chociaż zostało naukowo odkryte już w latach 90., do dziś brakuje go w większości podręczników medycznych. I to mimo że jego znaczenia dla naszego zdrowia nie da się przecenić.

Dlaczego ECS pozostawało tak długo nieodkryte?

ECS zostało odkryte w trakcie badań nad rośliną konopi – dokładniej dzięki radioaktywnie znakowanemu THC. To odkrycie nie było pozbawione kontrowersji. Konopie przez dziesięciolecia były stygmatyzowane, co hamowało także badania naukowe. Tymczasem roślina ta ma z ECS ewolucyjnie niewiele wspólnego: system ten ma ponad 600 milionów lat, a konopie w obecnej formie maksymalnie 50 000.

Rola fitokannabinoidów takich jak CBD i THC

Przede wszystkim fitokannabinoidy CBD i THC, mogą celowo modulować ECS. Działają nie tylko bezpośrednio na znane receptory, ale także wpływają na enzymy i szlaki sygnałowe. Coraz więcej badań potwierdza terapeutyczne korzyści przy przewlekłych bólach, stanach zapalnych, chorobach neurologicznych, obciążeniach psychicznych i zaburzeniach hormonalnych.

Co osłabia ECS – i jak można go wzmocnić?

Jak każde system biologiczny, ECS jest podatny na obciążenia, zwłaszcza przez:

• Niezdrowa dieta
• Toksyczne substancje środowiskowe
• Przewlekłe przyjmowanie leków
• Stres emocjonalny
• Wpływy epigenetyczne

Dla wzmocnienia ECS zaleca się:

ECS – klucz do zdrowia przyszłości

Układ endokannabinoidowy nie jest tematem niszowym – to kluczowy czynnik dla holistycznego zdrowia i obiecujący punkt wyjścia dla profilaktyki, terapii i optymalizacji stylu życia. Nadszedł czas, aby ten system zajął swoje miejsce w nauczaniu medycznym i edukacji zdrowotnej.

Szefem nie jest mózg – to układ endokannabinoidowy.

Podsumowanie

Od ucznia technika do pioniera kannabinoidów

Nazywam się Philip Schmiedhofer, mam 35 lat i przeszedłem niezwykłą drogę – od przyszłego technika lotniczego, przez studia z medycyny technicznej, po badania neurobiologiczne i wreszcie medycynę kannabinoidową. Co mnie napędza? Chęć lepszego zrozumienia ludzkiego ciała i jego zdolności do samoleczenia – oraz praktycznego zastosowania tej wiedzy.

Po urazie łąkotki po raz pierwszy sam doświadczyłem wspomagającego działania CBD. Pozytywne doświadczenie wzbudziło moje zainteresowanie kannabinoidami – i tak zacząłem zgłębiać badania nad układem endokannabinoidowym. Dziś kieruję SBR Development Holding, do której należy między innymi cannhelp, pionierska firma w dziedzinie produktów CBD, oraz cannmedic, specjalizujący się w medycznych produktach kannabinoidowych, należą do.

Czym jest układ endokannabinoidowy?

ECS to złożona sieć złożona z receptory (CB1, CB2, GPR55, GPR18, GPR119), własne ligandy organizmu jak Anandamid i 2-AGoraz enzymy, które syntetyzują je lub rozkładają w razie potrzeby. Odpowiada za Homeostaza, czyli równowaga niezbędnych funkcji życiowych w organizmie – takich jak regulacja bólu, sen, odporność, trawienie, gospodarka hormonalna i równowaga emocjonalna.

Kluczową rolę odgrywa retrogradacyjna transmisja sygnału: Endokannabinoidy są wytwarzane w komórkach nerwowych w odpowiedzi na bodźce, przemieszczają się z powrotem do komórki poprzedzającej i hamują tam uwalnianie neuroprzekaźników – precyzyjny mechanizm do precyzyjnej regulacji aktywności neuronów.

Znaczenie fizjologiczne ECS jest niedoceniane. ECS jest wpływane przez dietę, sen, stres, ruch i interakcje społeczne oraz przez przyjmowanie zewnętrznych kannabinoidów (np. fitokannabinoidów). To między innymi wyjaśnia historyczną uprawę konopi i ich użycie jako środka leczniczego, rekreacyjnego i uzależniającego. Dowiedz się więcej o fitokannabinoidach w naszym odpowiednim wpisie na blogu.