Układ endokannabinoidowy (ECS)

Czym jest układ endokannabinoidowy i jak on działa?

W rzeczywistości liczba potencjalnych składników tego systemu, którego pochodzenie wywodzi się z badań nad mechanizmem działania psychotropowego składnika niektórych odmian konopi, Δ9-tetrahydrokannabinolu (THC), gwałtownie wzrosła. Można więc z pełnym przekonaniem stwierdzić, że nauka nieustannie rozpoznaje zarówno składniki, jak i fizjologiczne znaczenie tego układu, a także pogłębia jego zrozumienie. Pewne jest jednak, że ECS odgrywa ważną rolę w wielu istotnych funkcjach organizmu.

Definicja terminu endokannabinoid (eCB) z pewnością ulegnie zmianie w niedalekiej przyszłości, ponieważ badania w tym zakresie są stosunkowo młode. Na przełomie wieków układ endokannabinoidowy (ECS) definiowano jako zespół dwóch receptorów sprzężonych z białkiem G (GPCR), CB1 (receptor kannabinoidowy typu 1) i CB2. Receptor CB1 jest najczęściej występującym receptorem w ośrodkowym układzie nerwowym, co podkreśla jego znaczenie. Dwa najlepiej zbadane endogenne ligandy – czyli substancje, które mogą się z nimi wiązać, a które również określa się jako eCB – to N-arachidonoiloetanoloamina (anandamid) oraz 2-arachidonoiloglicerol (2-AG). Enzymy, które wówczas uważano za jedyne odpowiedzialne za biosyntezę eCB, to N-acyl-fosfatydyloetanoloaminowo-selektywna fosfolipaza D (NAPE-PLD) oraz diacyloglicerol-lipazy (DAGL) α i β, a za rozkład i hydrolityczną inaktywację odpowiadały hydrolaza amidów kwasów tłuszczowych (fatty acid amide hydrolase, FAAH) oraz monoacyloglicerol-lipaza (MAGL).

Ta definicja jednak rodzi pewne problemy semantyczne, ponieważ spośród > 80 kannabinoidów naturalnie występujących w konopiach tylko THC (jako agonista) oraz rzadziej występujący propylowy analog, Δ9-tetrahydrokannabivarin (THCV) (jako antagonista) są w stanie wiązać się z wysokim powinowactwem do CB1R i CB2R. Dlatego te dwa receptory nie powinny być definiowane jako „receptory kannabinoidowe”, lecz raczej jako receptory THC/THCV. Definicja „receptora kannabinoidowego” powinna również obejmować te białka, do których często wiążą się kannabinoidy, takie jak termoczułe kanały kationowe z rodziny transient receptor potential (TRP). W konsekwencji „endokannabinoidy” nie powinny oznaczać tylko endogennych ligandów CB1R i CB2R, lecz raczej wszystkich ligandów tych „receptorów kannabinoidowych”.

Wynika z tego, że AEA i 2-AG (który występuje w mózgu około 1000 razy częściej niż AEA) nie są jedynymi eCB, co z kolei prowadzi do wniosku, że inne enzymy odpowiedzialne za biosyntezę i inaktywację innych mediatorów, które ostatecznie są zaliczane do listy eCB, również należą do ECS. Ten wniosek wyraźnie pokazuje, jak trudne może być wyodrębnienie systemu w organizmie, zwłaszcza gdy został odkryty stosunkowo późno; jego znaczenie jednak jest ogromne, co widzimy po wpływach fizjologicznych.

Co robi ECS?

ECS służy według dotychczasowych badań utrzymaniu homeostazy. Ma ona na celu utrzymanie równowagi organizmu i jego funkcji. Uregulowany stan (czy to temperatura ciała, stałe zaopatrzenie w tlen i składniki odżywcze, obrona immunologiczna, rozwój tkanek, rozmnażanie itd.) jest warunkiem rozwoju, przetrwania oraz odnowy komórek, z których składa się nasz organizm i które odpowiadają za jego funkcjonowanie. Każdy z tych parametrów jest częścią złożonych układów regulacyjnych, które jako całość kontrolują funkcje organizmu. ECS służy utrzymaniu tych układów regulacyjnych, tłumiąc nadmierne reakcje lub modulując je w przypadku niedostatecznej regulacji.

Kontrola wsteczna w obszarze komunikacji neuronalnej jest dotychczas najlepiej zbadanym mechanizmem kontroli eCB. Przy nadmiernej unerwieniu receptorów w komórce postsynaptycznej uwalnianie substancji przekaźnikowych do szczeliny synaptycznej jest hamowane przez sygnalizację wsteczną (z postsynapsy do presynapsy). Mówiąc prościej, ECS tłumi nadmierną komunikację neuronalną tym mechanizmem. Ma to oczywiście znaczenie fizjologiczne, szczególnie na poziomie funkcji pamięci, percepcji bólu oraz emocji.

Znaczenie fizjologiczne jest większe niż dotychczas sądzono. Aby wymienić kilka obszarów wpływu:

Złożona funkcja ECS

Podobnie jak regulacja komunikacji neuronalnej, ECS reguluje funkcje immunologiczne, zwłaszcza w obszarach, gdzie układ odpornościowy (w dotychczas zdefiniowany sposób) jest mniej rozwinięty, np. w mózgu. ECS wpływa na gospodarkę energetyczną neuronów i może wywierać działanie neuroprotekcyjne. ECS ma bezpośredni wpływ na reakcje zapalne, które są częścią naszej odpowiedzi immunologicznej, służącej obronie przed infekcjami i procesowi gojenia po urazach. AEA według doniesień hamuje również funkcje układu odpornościowego, zwłaszcza produkcję prozapalnych cytokin (IL-2, TNF-α i IF-γ).

ECS kontroluje rozwój naszej budowy ciała i reguluje za pomocą złożonych gradientów molekularnych np. sieciowanie neuronów zarodka lub różnicowanie typów komórek (np. osteoblasty/osteoklasty lub miotuby/miofibryle). ECS wpływa na endometrium, które jest kluczowe dla rozrodu, jak również na regulację spermatogenezy.

ECS reguluje apetyt oraz wynikające z niego spożycie pokarmu i składników odżywczych. ECS przewodu pokarmowego (GI) i wątroby. AEA, 2-AG i OEA (N-oleoiloetanolamidy) są syntetyzowane w jelitach i wątrobie, gdzie działają lokalnie i w mózgu. eCB regulują motorykę jelit na poziomie splotów nerwowych jelit, zmniejszają zapalenie jelit poprzez wpływ na układ odpornościowy oraz wpływają na funkcję bariery jelitowej na poziomie nabłonka. eCB i OEA regulują spożycie pokarmu poprzez działanie na komórki enteroendokrynne w ścianie jelita, nerw błędny i mózg. W wątrobie CB1 i CB2 mają przeciwstawne działanie, przy czym CB1 sprzyja stłuszczeniu, fibrogenezie, apoptozie i proliferacji, a CB2 hamuje te procesy.

Ukryty system: Dlaczego układ endokannabinoidowy ma kluczowy wpływ na nasze zdrowie

Nieznany system w ciele

Wszyscy znamy główne systemy naszego ciała – układ sercowo-naczyniowy, oddechowy, szkieletowo-mięśniowy, endokrynny i oczywiście nerwowy, który przez długi czas uważano za centrum sterowania wszystkimi procesami fizjologicznymi. Jednak niewielu wie, że istnieje jeszcze jeden, nadrzędny system, który łączy, reguluje i stabilizuje wszystkie te obszary: układ endokannabinoidowy – w skrócie ECS.

Chociaż zostało naukowo odkryte już w latach 90., do dziś brakuje go w większości podręczników medycznych. A jego znaczenia dla naszego zdrowia nie da się przecenić.

Dlaczego ECS pozostawało tak długo nieodkryte?

ECS zostało odkryte podczas badań nad rośliną konopi – dokładniej dzięki radioaktywnie znakowanemu THC. To odkrycie nie było bez kontrowersji. Konopie przez dziesięciolecia były stygmatyzowane, co hamowało także badania naukowe. Tymczasem roślina ta ma z ECS niewiele wspólnego z punktu widzenia ewolucji: system ma ponad 600 milionów lat, a konopie w obecnej formie maksymalnie 50 000.

Rola fitokannabinoidów takich jak CBD i THC

Przede wszystkim fitokannabinoidy CBD i THCmogą celowo modulować ECS. Działają nie tylko bezpośrednio na znane receptory, ale także wpływają na enzymy i szlaki sygnałowe. Coraz więcej badań potwierdza terapeutyczne korzyści w przypadku przewlekłego bólu, stanów zapalnych, chorób neurologicznych, obciążeń psychicznych i zaburzeń hormonalnych.

Co osłabia ECS – i jak można je wzmocnić?

Jak każde biologiczne system, ECS jest podatny na obciążenia, zwłaszcza przez:

• Niezdrowa dieta
• Toksyczne substancje środowiskowe
• Przewlekłe przyjmowanie leków
• Stres emocjonalny
• Wpływy epigenetyczne

Aby wzmocnić ECS, zaleca się:

ECS – klucz do zdrowia przyszłości

Układ endokannabinoidowy nie jest tematem niszowym – to kluczowy czynnik dla holistycznego zdrowia i obiecujący punkt wyjścia dla profilaktyki, terapii i optymalizacji stylu życia. Nadszedł czas, aby ten system zajął swoje miejsce w nauczaniu medycznym i edukacji zdrowotnej społeczeństwa.

Nie mózg jest szefem – to układ endokannabinoidowy.

Podsumowanie

Od ucznia technika do pioniera kannabinoidów

Nazywam się Philip Schmiedhofer, mam 35 lat i przeszedłem niezwykłą drogę – od przyszłego technika lotniczego, przez studia z technologii medycznej, po badania neurobiologiczne i wreszcie medycynę kannabinoidową. Co mnie napędza? Chęć lepszego zrozumienia ludzkiego ciała i jego zdolności do samouzdrawiania – oraz praktycznego wykorzystania tej wiedzy.

Po urazie łąkotki po raz pierwszy sam doświadczyłem wspomagającego działania CBD. Pozytywne doświadczenie wzbudziło moje zainteresowanie kannabinoidami – i tak zacząłem zgłębiać badania nad układem endokannabinoidowym. Dziś kieruję SBR Development Holdingw skład której wchodzi między innymi cannhelp, pionierska firma w dziedzinie produktów CBD, oraz cannmedic, specjalizujący się w medycznych produktach kannabinoidowych, należą do.

Czym jest układ endokannabinoidowy?

ECS to złożona sieć receptory (CB1, CB2, GPR55, GPR18, GPR119), endogenne ligandy jako anandamid oraz 2-AGoraz enzymy, które syntetyzują je lub rozkładają w razie potrzeby. Odpowiada za homeostaza, czyli równowaga niezbędnych funkcji życiowych w organizmie – takich jak regulacja bólu, sen, odporność, trawienie, gospodarka hormonalna i równowaga emocjonalna.

Kluczową rolę odgrywa retrogradacyjna transmisja sygnału: Endokannabinoidy są wytwarzane w komórkach nerwowych w odpowiedzi na bodźce, przemieszczają się z powrotem do komórki presynaptycznej i hamują tam uwalnianie neuroprzekaźników – to precyzyjny mechanizm do precyzyjnego dostrajania aktywności neuronów.

Podsumowując, fizjologiczne znaczenie ECS jest niedoceniane. ECS jest wpływane przez dietę, sen, stres, ruch i interakcje społeczne oraz przez przyjmowanie zewnętrznych kannabinoidów (np. fitokannabinoidów). To między innymi wyjaśnia historyczną uprawę konopi i ich użycie jako lekarstwa, środka rekreacyjnego i substancji uzależniającej. Dowiedz się więcej o fitokannabinoidach w naszym odpowiednim wpisie na blogu.