Nieskończona opowieść o roślinie konopi

Od pierwszych dowodów użytkowania do najważniejszych wydarzeń ostatnich dziesięcioleci dotyczących cennych i wszechstronnych składników konopi

Historyczne i prehistoryczne znaczenie surowca konopi opiera się przede wszystkim na wykorzystaniu włókna. Do tej pory udało się zidentyfikować setki istotnych składników w roślinie konopi. Oprócz terpenów, flawonoidów i innych substancji roślinnych, szczególnym zainteresowaniem cieszą się fitokannabinoidy, takie jak na przykład kannabidiol. Dotychczas wykryto w roślinie konopi ponad 100 fitokannabinoidów. Najbardziej znane z nich to tetrahydrokannabinol (THC) i kannabidiol (CBD). Kannabidiol pozyskuje się z rośliny konopi. Inne fitokannabinoidy również w ostatnich latach coraz bardziej przyciągają uwagę wielu badań naukowych.

Pierwsze wzmianki i znaleziska archeologiczne

Już między 8000 a 10 000 rokiem p.n.e. pierwsze pisemne wzmianki i istotne znaleziska archeologiczne potwierdzają użycie konopi jako surowca do produkcji odzieży. Dzięki temu roślina konopi już wtedy należała do najpowszechniejszych i najpopularniejszych roślin włóknistych. Wielu uczonych tamtych czasów zajmowało się również różnymi farmakologicznymi zastosowaniami rośliny i wytwarzanych z niej produktów.

Pierwszy rozkwit konopi – złoty wiek żeglugi oceanicznej

Dzięki gwałtownemu rozwojowi żeglugi w średniowieczu konopie jako roślina włóknista szybko zyskały na znaczeniu, co zapoczątkowało ich pierwszą fazę rozkwitu. Z jednej strony wynikało to z odporności konopi wykorzystywanych do produkcji żagli i lin w żegludze, a z drugiej strony z ich rozpowszechnienia właśnie dzięki tej żegludze. Od XIII wieku konopie były uważane za podstawowy surowiec w produkcji papieru. W 1455 roku Biblia Gutenberga została wydrukowana na papierze konopnym. W 1776 roku amerykańska Deklaracja Niepodległości również została sporządzona na papierze konopnym. Pierwsze dżinsy Levi's zostały wyprodukowane z konopi, a nie – jak można by przypuszczać – z bawełny. Tekstylia konopne dzięki jakości włókna mają znacznie dłuższą żywotność w porównaniu z bawełną.

Innowacje i mechanizacja przemysłowa prowadzą do czasowego spadku znaczenia

Po tym długim okresie rozkwitu konopi nastąpił upadek wraz z początkiem nowożytności. Syntetyczne włókna, a także szerokie postępy techniczne i mechanizacja wykraczająca poza żeglugę oceaniczną, jak również przemysł papierniczy oparty na drewnie, spowodowały, że w rolnictwie wielu zaczęło stawiać na inne, bardziej wydajne rośliny. W rezultacie konopie straciły na znaczeniu w wielu regionach świata do przełomu wieków.

Najniższy punkt w historii konopi nastąpił w 1937 roku w USA, gdzie wprowadzono ustawę Marihuana Tax Act z 1927 roku. Od 1937 roku wszyscy producenci i handlarze konopi zostali obciążeni wysokim podatkiem, a ostatecznie uprawa konopi została całkowicie zakazana.

Kannabidiol został po raz pierwszy wyizolowany i zidentyfikowany w 1940 roku przez amerykańskiego chemika Rogera Adamsa.

Renesans konopi i drugi okres rozkwitu od 1990 roku

Od lat 90. XX wieku w Europie rozpoczęto ponowne odkrywanie rośliny konopi. Wiele krajów zakończyło obowiązujące zakazy uprawy konopi przemysłowych. Od 1995 roku uprawa konopi jako rośliny użytkowej jest ponownie dozwolona w Unii Europejskiej. Od tego czasu w poszczególnych państwach członkowskich zgodnie z krajowymi przepisami można ponownie uprawiać konopie przemysłowe.

W 1992 roku we współpracy z izraelskim autorytetem w badaniach nad konopiami, Raphaelem Mechoulamem, oraz zespołem badawczym pod kierownictwem Williama Devane'a i Lumira Hanusa w National Institute of Mental Health (NIMH, Bethesda, Maryland, USA) odkryto układ endokannabinoidowy (ECS).

Wraz z trwającą dyskusją na temat legalizacji konopi w wielu krajach roślina konopi znajduje się na prawdopodobnie niespotykanym dotąd społecznym szczycie popularności. Jest to również zasługa coraz intensywniejszych badań naukowych nad rośliną i jej prozdrowotnymi składnikami.

To daje nadzieję, że w najbliższej i średnioterminowej przyszłości roślina konopi nie zniknie tak szybko z publicznego dyskursu i naszej codzienności.