Cannabis bij kanker

Hoe ondersteunt medisch cannabis de behandeling van kanker?

De rol van medisch cannabis in de oncologie is de afgelopen jaren steeds meer het middelpunt van wetenschappelijk onderzoek geworden. Zoals de meta-analyse van Castle et al. (2025) aantoont, is er een significante wetenschappelijke steun voor het gebruik van medisch cannabis zowel in de palliatieve zorg als als mogelijk antikankermiddel. De resultaten van meer dan 10.000 studies, met in totaal 39.767 relevante gegevenspunten, laten zien dat de ondersteunende werking van cannabis in de context van kankerbehandeling 31,38 keer sterker is onderbouwd dan tegengestelde beweringen.

Cannabis ondersteunt de kankertherapie vooral door het verlichten van therapiegerelateerde bijwerkingen zoals pijn, misselijkheid en gebrek aan eetlust. Daarnaast tonen preklinische studies een remmende werking op tumorcellen, waarbij met name cannabinoïden zoals THC en CBD in staat zijn apoptose (geprogrammeerde celdood) te veroorzaken en de groei van kankercellen te remmen. Lees meer over CBD bij kanker.

De therapeutische mogelijkheden ontstaan vooral door de interactie van cannabinoïden met het eigen endocannabinoïdesysteem van het lichaam, dat zowel in het centrale zenuwstelsel als in het afweersysteem een regelgevende rol speelt. Door de activering van CB1- en CB2-receptoren kunnen pijnlijke en ontstekingsprocessen worden beïnvloed. De analyse toont aan dat 71,4% van de artikelen in het totaaloverzicht een overwegend positieve houding ten opzichte van medisch cannabis vertoont.

Welke gezondheidsinvloeden heeft medisch cannabis bij kankerbehandelingen?

De gezondheids effecten van cannabis bij kankerbehandelingen kunnen worden onderverdeeld in drie hoofdcategorieën: gezondheidsmetingen (bijv. ontsteking, therapeutisch nut), kankertherapieën (bijv. chemokuur, immuuntherapie, pijnbestrijding) en kankerdynamiek (bijv. tumor groei, apoptose, remissie). De meta-analyse maakt onderscheid tussen deze categorieën en wijst elk relevant onderwerp een significante samenhang toe met positieve of negatieve houdingen.

De ondersteunende werking is vooral sterk in de categorie gezondheidsmetingen. De samenhang tussen cannabis en therapeutische effecten toont een 46,98 keer sterkere neiging ten gunste van ondersteunende uitspraken dan niet-ondersteunende. Dit wijst op een zeer hoge mate van wetenschappelijke overeenstemming over de gezondheidsbevorderende eigenschappen van cannabis. Vooral de therapeutische werking springt eruit, met een correlatiewaarde van 0,48 die een zeer hoge mate van statistische betekenis bereikt.

Bijwerkingen worden in de literatuur ook besproken, maar komen minder vaak en minder sterk voor dan de positieve effecten. In de sentimentanalyse vormden afwijzende uitspraken slechts 25,6% van de artikelen, terwijl onduidelijke resultaten met slechts 3% een ondergeschikte rol speelden.

Hoe beïnvloedt cannabis ontstekingen in het lichaam?

Ontstekingen spelen een centrale rol bij het ontstaan en de voortgang van kanker. Chronische ontstekingsprocessen kunnen niet alleen de tumorgroei bevorderen, maar ook de afweerreactie van het lichaam op kankercellen verstoren. In dit verband is de ontstekingsremmende werking van medisch cannabis van bijzonder belang. De meta-analyse van Castle et al. (2025) toont duidelijk aan dat studies die zich bezighouden met cannabis in verband met ontstekingsprocessen met grote waarschijnlijkheid een ondersteunende werking rapporteren. De correlatiewaarde voor ontstekingsremmende effecten was 0,077 (p < 1,33 × 10⁻¹⁵), wat wijst op een zeer sterke statistische betekenis.

Cannabinoïden zoals CBD (cannabidiol) en THC (tetrahydrocannabinol) beïnvloeden het afweersysteem via verschillende mechanismen. Ze werken samen met CB2-receptoren, die vooral op afweercellen zitten, en kunnen daar de productie van ontstekingsbevorderende cytokinen remmen. Deze ontstekingsremmende eigenschappen zijn niet alleen belangrijk voor het verminderen van bijkomende klachten, maar kunnen ook een directe kankerremmende werking hebben door het ontstekingsmilieu dat tumoren bevordert te beïnvloeden.

Een bijzonder interessant aspect van de meta-analyse is de omgekeerde samenhang tussen „niet ondersteunde“ houdingen en het onderwerp „ontstekingsproces“ in de dominantieanalyse. Dit betekent dat studies die zich met ontstekingen in verband met cannabis bezighouden significant minder vaak negatieve resultaten rapporteren. Deze bewijslast rechtvaardigt de aanname dat medisch cannabis niet alleen symptomen verlicht, maar ook op pathofysiologisch niveau een beschermende functie kan vervullen.

Welke rol speelt cannabis bij pijnbestrijding in de kankertherapie?

Pijn behoort tot de meest voorkomende en belastende klachten bij kankerpatiënten, vooral in het gevorderde stadium van de ziekte. Morfineachtige middelen worden gezien als de gouden standaard in pijnbestrijding, maar zijn verbonden aan aanzienlijke bijwerkingen en verslavingsrisico’s. Hier biedt medisch cannabis een veelbelovende alternatief of aanvulling.

De meta-analyse registreert voor het onderwerp „Pijn“ een van de sterkste positieve samenhangen met ondersteunende houdingen in de hele studie. De correlatiewaarde van 0,156 (p < 7,53 × 10⁻⁵⁹) bij de analyse van trefwoordvoorkomens en een eveneens hoge waarde in de dominantieanalyse wijzen op een uitgesproken wetenschappelijke overeenstemming. Studies melden dat cannabinoïden inwerken op het pijnsysteem, vooral door activering van CB1-receptoren in het centrale zenuwstelsel, wat leidt tot vermindering van pijngevoelens.

Een ander voordeel van medisch cannabis is de mogelijkheid om het gebruik van morfineachtige middelen te verminderen. Enkele studies wijzen erop dat patiënten met cannabismedicatie minder vaak hoge doseringen van opioïden nodig hebben, wat het risico op bijwerkingen en verslaving kan verkleinen. Hoewel er nog onderzoek nodig is naar deze wisselwerking, toont de meta-analyse aan dat het merendeel van de studies een positief effect op pijnbestrijding constateert.

Opmerkelijk is ook de geringe frequentie van negatieve rapporten: slechts een klein deel van de studies behandelde ongewenste effecten zoals achterdocht of nervositeit, en zelfs deze traden meestal in milde mate op. Dit onderstreept de goede verdraagzaamheid van cannabis binnen de pijnbestrijding bij oncologische patiënten.

Hoe wordt cannabis als ondersteunende behandeling bij chemokuur ingezet?

De chemokuur is nog steeds een van de belangrijkste pijlers van kankertherapie, maar gaat vaak gepaard met ernstige bijwerkingen. Vooral misselijkheid, braken, gebrek aan eetlust en vermoeidheid komen veel voor. Medisch cannabis heeft zich bewezen als een van de meest doeltreffende aanvullende maatregelen om deze bijwerkingen te verlichten en de levenskwaliteit tijdens de behandeling te verbeteren.

In de meta-analyse toonde het onderwerp „Chemokuur“ een zeer sterke samenhang met ondersteunende houdingen. De correlatiewaarde was 0,088 (p < 1,33 × 10⁻¹⁹), wat wijst op een duidelijke en robuuste bewijslast. Cannabis wordt vooral vaak ingezet tegen chemokuur-geïnduceerde misselijkheid (CINV). THC werkt hierbij via CB1-receptoren in de hersenen, die onder andere verantwoordelijk zijn voor de regeling van braakneigingen en eetlust. CBD lijkt de werking van THC te moduleren en kan de angstremmende effecten versterken.

Daarnaast zijn er aanwijzingen dat patiënten die aanvullend cannabis gebruiken de chemokuur beter verdragen en minder vaak hun behandeling stoppen. Dit kan ook psychosomatische redenen hebben, want cannabis beïnvloedt naast het lichamelijk welzijn ook stemming, slaapkwaliteit en algemene belastbaarheid positief.

De analyse benadrukt bovendien dat ondersteunende uitspraken over cannabisgebruik in verband met chemokuur duidelijk vaker voorkomen dan afwijzende of onduidelijke beoordelingen. Ook in de dominantieanalyse is een duidelijke trend zichtbaar: studies over chemokuur en cannabis rapporteren met grote waarschijnlijkheid positieve effecten. Dit onderstreept het klinische nut als palliatieve aanvullende maatregel in de oncologische standaardtherapie.

Heeft cannabis antikankereigenschappen?

De mogelijk antikankereffecten van cannabis behoren tot de meest boeiende en tegelijk omstreden onderzoeksgebieden in de oncologie. De meta-analyse van Castle et al. (2025) bevestigt dat een toenemend aantal preklinische en enkele klinische studies aanwijzingen geeft dat bepaalde cannabinoïden – vooral THC en CBD – direct kunnen ingrijpen op de groei van tumorcellen.

De geanalyseerde gegevens tonen aan dat het thema „Anticarcinogenic“ met een correlatiewaarde van 0,088 (p < 7,17 × 10⁻²⁰) een hoogsignificante samenhang vertoont met ondersteunende houdingen. In de onderzochte studies werd onder meer beschreven dat cannabinoïden apoptose induceren (de geprogrammeerde celdood van kankercellen), angiogenese remmen (de aanmaak van nieuwe bloedvaten die tumoren van voeding voorzien) en signaalwegen blokkeren die cruciaal zijn voor de celgroei van kwaadaardige cellen.

Het beeld verschilt sterk per kankersoort: bepaalde subtypen van borstkanker lijken gevoelig te reageren op THC- of CBD-bevattende therapieën, terwijl bij andere tumoren zoals glioblastomen, alvleesklierkanker of prostaatkanker verschillende receptoren een rol spelen. Ook het zogenaamde „entourage-effect“ – de samenwerkende werking van meerdere cannabinoïden en terpenen – wordt steeds meer als therapeutisch relevant gezien.

De meta-analyse benadrukt echter ook dat veel van deze effecten tot nu toe vooral in vitro of in dierproeven zijn aangetoond. Klinisch betrouwbare gegevens bij mensen zijn schaars en dringend nodig. Toch laat de kwantitatieve evaluatie zien dat de wetenschappelijke gemeenschap de antikankermogelijkheden van cannabis steeds meer erkent – zonder daarbij kritiekloos te zijn.

Hoe wordt cannabis ingezet bij het stimuleren van de eetlust tijdens kankerbehandelingen?

Gebrek aan eetlust en ongewild gewichtsverlies zijn veelvoorkomende klachten bij kanker, vooral tijdens chemokuren. Het zogenaamde „anorexia-cachexie-syndroom“ kan de prognose aanzienlijk verslechteren. Hier komt het gebruik van medisch cannabis in beeld, dat via zijn werking op het endocannabinoïdesysteem essentiële lichaamsfuncties zoals honger en stofwisseling kan beïnvloeden.

De meta-analyse wijst het thema „Eetlust“ een correlatiewaarde van 0,066 (p < 5,91 × 10⁻¹²) toe – een duidelijk teken van een consistente positieve onderzoeksbasis. THC activeert CB1-receptoren in de hypothalamus, waardoor het hongergevoel wordt gestimuleerd. Ook CBD lijkt hierbij ondersteunend te werken, vooral door de modulatie van serotonine- en dopamine systemen die het eetgedrag beïnvloeden.

In klinische studies melden veel patiënten een merkbare toename van de eetlust en een stabilisatie van het gewicht. Hoewel er ook enkele studies zijn met wisselende resultaten – afhankelijk van kankersoort, dosering of individuele reactie – toont de sentimentanalyse een duidelijke meerderheid van positieve beoordelingen.

Opmerkelijk is dat in de dominantieanalyse geen significante „niet ondersteund“ of „onduidelijk“ resultaten werden vastgesteld. Dit onderstreept de klinische relevantie en potentiële standaardisering van cannabis als ondersteunende maatregel voor het bevorderen van de eetlust bij kankerpatiënten.

Hoe wordt cannabis ingezet bij het verlichten van misselijkheid door chemokuur?

Misselijkheid en braken door chemokuur (CINV) behoren tot de meest belastende bijwerkingen voor kankerpatiënten. Zelfs moderne braakremmers zijn vaak niet voldoende om deze klachten volledig te onderdrukken. Sinds de jaren 80 wordt cannabis in dit verband gebruikt – deels in synthetische vorm (bijv. dronabinol), deels als extract.

De huidige meta-analyse bevestigt deze traditie met indrukwekkende statistische duidelijkheid: het thema „Misselijkheid“ toont een correlatie van 0,079 (p < 2,95 × 10⁻¹⁶), wat wijst op een stabiele bewijslast. De cannabinoïden werken via CB1-receptoren in de hersenstam, waar ze de zenuwbanen beïnvloeden die misselijkheid en braken veroorzaken.

Ook subjectieve patiëntverslagen bevestigen deze resultaten. Velen geven aan dat zij zich door cannabisbehandeling duidelijk beter voelen, minder braken ervaren en daardoor de therapietrouw verbetert. In de analyse valt bovendien op dat zowel de trefwoordgebaseerde als de dominante sentimentanalyse geen significante negatieve resultaten laat zien – een sterk teken van acceptatie en werkzaamheid in de praktijk.

Hoe beïnvloedt cannabis de tumorgroei en tumorgrootte?

Een belangrijk doel van de moderne oncologie is niet alleen het beheersen van symptomen, maar ook het direct remmen van tumorgroei. De vraag is of cannabis naast zijn immuunmodulerende en celregulerende effecten ook tumorremmend werkt. De meta-analyse richt zich op deze vraag aan de hand van de categorieën „Tumorgroei“ en „Tumorgrootte“.

Beide onderwerpen tonen significante positieve samenhangen met ondersteunende onderzoeksresultaten. „Tumorgroei“ heeft een correlatiewaarde van 0,037 (p < 0,0001), „Tumorgrootte“ zelfs 0,022 (p < 0,025). Deze cijfers wijzen op toenemende bewijslast dat cannabinoïden in preklinische modellen de groei van tumorcellen remmen en de groei van bestaande tumoren vertragen.

Mechanistisch wordt dit verklaard door verschillende effecten: remming van de celcyclus, opwekken van zelfafbraak (autofagie), beïnvloeding van genexpressie van kankerverwekkende signaalwegen en een ontstekingsremmende omgeving die tumorgroei belemmert. Ook de remming van de vorming van nieuwe bloedvaten speelt een rol, omdat dit de voeding van de tumor vermindert.

Het is echter belangrijk te beseffen dat deze bevindingen vooral uit dierproeven en kweekstudies komen. Klinische studies bij mensen ontbreken nog. Toch laten de dominante sentimentanalyses een stabiel patroon zien ten gunste van een ondersteunende werking, terwijl tegengestelde uitspraken nauwelijks significant voorkomen.

Wat toont het onderzoek over de langetermijneffecten van het gebruik van cannabis bij kankerbehandeling?

De langetermijneffecten van medisch cannabisgebruik bij kankerpatiënten zijn tot nu toe slechts beperkt onderzocht. De meta-analyse behandelt dit vooral in het kader van de verdeling van houdingen over het gehele literatuuroverzicht. Hieruit blijkt een indrukwekkend constante neiging ten gunste van ondersteunende uitspraken – zowel wat betreft acute effecten als langdurige waarnemingen.

Van in totaal 10.641 geanalyseerde studies was meer dan 71% gekenmerkt door een ondersteunende houding. De kans dat een studie een ondersteunend effect van cannabis beschrijft, was meer dan 31 keer groter dan het tegenovergestelde. Dit wijst op een consistente positieve beoordeling – ook rekening houdend met mogelijke beperkingen zoals publicatiebias of heterogeniteit van de studies.

Tegelijkertijd benadrukt de analyse de noodzaak van verder onderzoek om langetermijneffecten systematisch in kaart te brengen – vooral met betrekking tot geestelijke gezondheid, verslavingsrisico’s en wisselwerking met andere geneesmiddelen. Momenteel zijn er geen aanwijzingen voor ernstige langetermijnschade in de oncologische context, maar de bewijslast op dit gebied kan nog worden uitgebreid.