Het oneindige verhaal van de hennepplant

Van de geschiedenis van de eerste gebruiksbewijzen tot hoogtepunten van de afgelopen decennia rond de waardevolle en veelzijdige hennepbestanddelen

De historische en prehistorische betekenis van de grondstof hennep berust vooral op het gebruik van de vezel. Inmiddels zijn honderden essentiële bestanddelen in de hennepplant vastgesteld. Naast terpenen, flavonoïden en andere plantenstoffen genieten de fyto-cannabinoïden, zoals cannabidiol, een bijzonder grote belangstelling. Tot nu toe zijn er meer dan 100 fyto-cannabinoïden in de hennepplant aangetoond. De bekendste daarvan zijn tetrahydrocannabinol (THC) en cannabidiol (CBD). Cannabidiol wordt uit de hennepplant gewonnen. Ook andere fyto-cannabinoïden zijn de afgelopen jaren steeds meer in het middelpunt van veel wetenschappelijke studies komen te staan.

Eerste vermeldingen en archeologische vondsten

Al tussen 8.000 en 10.000 voor Christus bewijzen eerste schriftelijke vermeldingen en relevante archeologische vondsten het gebruik van hennep als grondstof voor kleding. Daarmee behoorde de hennepplant toen al tot de meest verspreide en populaire vezelplanten. Veel geleerden uit die tijd hielden zich ook al bezig met diverse farmacologische toepassingsmogelijkheden van de plant en de daaruit gewonnen producten.

Eerste hennep - bloeiperiode van de oceaanscheepvaart

Door de sterk toenemende scheepvaart in de middeleeuwen won hennep als vezelplant snel aan betekenis en daarmee werd de eerste bloeiperiode ingeluid. Dit is enerzijds te danken aan de bestendigheid bij gebruik voor zeilen en touwen in de scheepvaart, maar ook aan de verspreiding door diezelfde scheepvaart. Vanaf de 13e eeuw werd hennep beschouwd als de primaire grondstof in de papierproductie. In 1455 werd de Gutenberg-bijbel op henneppapier gedrukt. In 1776 werd ook de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring op henneppapier opgesteld. Ook de eerste Levi's jeans werd gemaakt van hennep en niet – zoals misschien gedacht – van katoen. Henneptextiel heeft vanwege de kwaliteit van de vezel een aanzienlijk langere levensduur in vergelijking met katoen.

Innovatie en mechanisering van de industrialisatie leiden tot een tijdelijke neergang

Na deze langere hennep-bloeiperiode kwam met de moderne tijd het verval. Synthetische vezels, maar ook uitgebreide technische ontwikkelingen en mechanisering voorbij de scheepvaart, evenals de papierindustrie op houtbasis, zorgden ervoor dat in de landbouw velen op andere, meer rendabele gewassen gingen inzetten. Daardoor verloor hennep tot de eeuwwisseling in veel regio’s van de wereld aan betekenis.

Het dieptepunt in de geschiedenis van hennep werd uiteindelijk in 1937 in de VS bereikt, waar de Marihuana Tax Act van 1927 wettelijk werd vastgelegd. Vanaf 1937 werden alle producenten en handelaren in hennep zwaar belast en uiteindelijk werd de hennepteelt volledig verboden.

CBD werd al in 1940 voor het eerst geïsoleerd en geïdentificeerd door de Amerikaanse chemicus Roger Adams.

De hennep-renaissance en tweede bloeiperiode vanaf 1990

Vanaf de jaren 1990 begon de herontdekking van de hennepplant in Europa. Veel landen beëindigden hun bestaande teeltverboden voor industriële hennep. Sinds 1995 is de teelt van hennep als landbouwgewas in de Europese Unie weer toegestaan. Sindsdien kan in de respectieve lidstaten volgens de nationale wetgeving industriële hennep weer worden gekweekt.

In 1992 werd in samenwerking met de Israëlische cannabis-onderzoeksexpert Raphael Mechoulam en het onderzoeksteam onder leiding van William Devane en Lumir Hanus bij het National Institute of Mental Health (NIMH, Bethesda, Maryland, VS) het endocannabinoïdesysteem (ECS) ontdekt.

Met het lopende legaliseringsdebat over cannabis in veel landen bevindt de hennepplant zich op een maatschappelijk hoogtepunt dat waarschijnlijk nog nooit eerder is bereikt. Dit is ook te danken aan de steeds intensievere wetenschappelijke bestudering van de plant en haar gezondheidsbevorderende bestanddelen.

Dit geeft hoop voor de nabije en middellange toekomst dat de hennepplant niet snel weer uit het publieke debat en ons dagelijks leven zal verdwijnen.