CBD przy lęku

Czy CBD może skutecznie zmniejszać stany lękowe?

Tak, kannabidiol (CBD) może w określonych warunkach skutecznie redukować ostre stany lękowe – zwłaszcza przy społecznym zaburzeniu lękowym (SAD) lub lęku przed egzaminami. W kilku kontrolowanych placebo badaniach na ludziach wykazano, że pojedyncze dawki 300 do 600 mg CBD podawane doustnie mogą wywołać istotne działanie przeciwlękowe.

To działanie jest przede wszystkim pośredniczone przez:

• modulacja układu limbicznego (np. ciało migdałowate, hipokamp),
• pośrednia aktywacja receptorów 5-HT1A (układ serotoninergiczny),
• oraz wzmocnienie anandamidu, endokannabinoidu o działaniu uspokajającym.

Ważne: Działanie zależy od dawki, wykazuje zależność w kształcie litery U i nie występuje niezawodnie przy bardzo niskich dawkach (<100 mg).

Jakie formy zaburzeń lękowych można leczyć CBD?

Aktualny stan badań wskazuje, że kannabidiol (CBD) może wykazywać działanie anksjolityczne zwłaszcza w przypadku ostrych, sytuacyjnych i społecznych lęków. Jednak skuteczność oparta na dowodach różni się w zależności od rodzaju lęku:

CBD wykazuje najlepiej udokumentowane działanie w przypadku lęku społecznego i ostrego stresu. W przewlekłych zaburzeniach lękowych, takich jak GAD czy PTSD, istnieją wskazania na skuteczność, ale brak jeszcze szeroko potwierdzonych dowodów. W przypadku zaburzeń panicznych lub obsesyjno-kompulsyjnych brakuje wiarygodnych badań na ludziach.

Jak CBD działa na ośrodkowy układ nerwowy w przypadku lęku?

Kannabidiol (CBD) działa w ośrodkowym układzie nerwowym nie przez klasyczne receptory przeciwlękowe, takie jak benzodiazepiny, lecz przez złożoną sieć neurobiologicznych struktur docelowych, w tym system serotoninergiczny, układ endokannabinoidowy (ECS) oraz istotne receptory neuroprzekaźnikowe zaangażowane w reakcje lękowe i stresowe.

CBD nie działa uspokajająco w ośrodkowym układzie nerwowym, lecz regulująco. Stabilizuje równowagę emocjonalną poprzez modulację serotoniny, anandamidu i neuronalnych obwodów przetwarzania lęku. Mechanizmy te wyraźnie różnią się od klasycznych anksjolityków, takich jak benzodiazepiny.

• Podniesienie poziomu serotoniny przez 5-HT1A → działanie anksjolityczne
• Wzmocnienie anandamidu przez hamowanie FAAH → stabilizacja ECS
• Desensytyzacja TRPV1 → redukcja nadpobudliwości neuronów
• Redukcja aktywności ciała migdałowatego → mniejsza reakcja na zagrożenia społeczne

Kiedy i jak należy stosować CBD na lęk?

Stosowanie kannabidiolu (CBD) na lęk powinno być ukierunkowane w zależności od rodzaju, nasilenia i czasu trwania objawów. Klinicznie wyróżnia się:

• ostra, sytuacyjna lękliwość (np. lęk przed egzaminem, lęk przed wystąpieniami)
• przewlekłe zaburzenia lękowe (np. uogólniony lęk, fobia społeczna, PTBS)

Dawka i czas podania są kluczowe dla skuteczności. Działanie pojawia się z różną szybkością w zależności od formy podania i indywidualnej szybkości metabolizmu.

Które badania potwierdzają działanie CBD na lęk?

Systematyczna analiza wysokiej jakości badań pokazuje, że kannabidiol (CBD) posiada obiecujący potencjał anksjolityczny, szczególnie w przypadku zaburzenia lęku społecznego (SAD), zespołu stresu pourazowego (PTBS) oraz ogólnych objawów lękowych. W większości badań podawano pojedyncze dawki od 300 do 600 mg CBD doustnie, rzadziej przez dłuższe okresy (do 6 miesięcy). Zaobserwowano znaczące zmniejszenie lęku, zaburzeń poznawczych oraz reakcji wegetatywnych na stres w porównaniu z placebo.

Kilka randomizowanych, kontrolowanych badań (RCT) – np. Zuardi i in. (1993), Bergamaschi i in. (2011) oraz Bolsoni Zuardi i in. (2022) – wykazało ostrą skuteczność CBD w fobii społecznej i lęku pourazowym. Badania obrazowe funkcjonalne (np. Crippa i in.) dodatkowo potwierdziły neurobiologiczne efekty w układzie limbicznym, zwłaszcza w ciałach migdałowatych i korze przedczołowej.

Dane długoterminowe pochodzą głównie z opisów przypadków i otwartych protokołów obserwacyjnych. Podawano wtedy CBD w dawkach od 100 do 800 mg/dzień, z pozytywnym wpływem na lęki społeczne, objawy depresyjne, zaburzenia snu oraz nadużywanie substancji (Berger i in., Laczkovics i in.).

Podstawowe mechanizmy działania obejmują częściową agonizację receptorów 5-HT1A, hamowanie wychwytu anandamidu przez blokadę FAAH oraz modulację obwodów limbicznych, co prowadzi do redukcji stresu i poprawy przetwarzania bodźców.

Znaczenie kliniczne: CBD nie jest obecnie zatwierdzonym lekiem na zaburzenia lękowe. Niemniej jednak dostępne dane sugerują, że u wybranych grup pacjentów z opornym na leczenie lub subklinicznym lękiem może być pomocne jako terapia uzupełniająca pod nadzorem lekarza. Bezpieczne stosowanie wymaga szczególnej kontroli lekarskiej, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu benzodiazepin lub antydepresantów, ponieważ CBD hamuje różne enzymy CYP450 i może wpływać na poziom innych leków.

Wniosek: Stan badań klinicznych nad CBD w leczeniu lęku jest obiecujący, szczególnie w przypadku SAD i PTSD. Konieczne są dalsze, szeroko zakrojone, kontrolowane placebo badania długoterminowe, aby określić zależności dawka-efekt, bezpieczeństwo stosowania na dłuższą metę oraz konkretne zalecenia terapeutyczne.

Czy CBD jest bezpieczne w przypadku fobii społecznej lub ataków paniki?

Tak, kannabidiol (CBD) jest uważany za bezpieczny i dobrze tolerowany w przypadku fobii społecznej, pod warunkiem stosowania w kontrolowanych dawkach. Bezpieczeństwo w przypadku ataków paniki nie jest jednak naukowo wystarczająco potwierdzone, ponieważ nie ma dotąd randomizowanych badań na ludziach – jedynie dane z badań na zwierzętach i teoretyczne wnioski. CBD jest uważany za bezpieczny i dobrze tolerowany w dawkach do 600 mg/dzień w przypadku zaburzenia lęku społecznego (SAD). Nie ma wiarygodnych badań na ludziach dotyczących zaburzeń paniki. Terapeutyczne stosowanie w zaburzeniach lękowych jest obecnie off-label i powinno odbywać się wyłącznie pod nadzorem lekarza.

Uwaga: Stosowanie CBD na lęk jest zasadniczo off-label, ponieważ żaden produkt CBD nie ma rejestracji lekowej na zaburzenia lękowe – ani jako monoterapia, ani w połączeniu (również Epidiolex®, który jest zatwierdzony tylko na epilepsję).

Jak długo trwa, zanim CBD zacznie działać na stany lękowe?

Działanie kannabidiolu (CBD) w stanach lękowych zależy od formy podania, dawki i indywidualnej farmakokinetyki i pojawia się z różną szybkością. W ostrych stanach lękowych, np. sytuacyjnym lęku przed wystąpieniem publicznym, badania wykazują skuteczność w ciągu 30 do 90 minut – zwłaszcza po podaniu podjęzykowym lub doustnym pojedynczych dawek między 300 a 600 mg. W badaniu kontrolowanym placebo Bergamaschi i in. (2011) zaobserwowano istotne zmniejszenie lęku społecznego już godzinę po przyjęciu 600 mg CBD. Również Linares i in. (2019) wykazali w podobnym badaniu działanie anksjolityczne z optymalnym efektem około godziny po 300 mg CBD. W przewlekłych zaburzeniach lękowych, takich jak uogólnione zaburzenie lękowe (GAD), działanie pojawia się z opóźnieniem i następuje po ciągłym stosowaniu przez kilka dni do tygodni. Shannon i in. (2019) zaobserwowali przy codziennym stosowaniu 25–175 mg CBD redukcję objawów lękowych u 79% uczestników, przy czym pierwsze poprawy pojawiły się od trzeciego dnia. Biodostępność znacznie różni się w zależności od formy podania: krople podjęzykowe działają zwykle w ciągu 15–45 minut, kapsułki doustne po 45–120 minutach, formy inhalacyjne już po kilku minutach – te ostatnie są jednak medycznie mniej ugruntowane. Czopki doodbytnicze zapewniają szybkie i równomierne wchłanianie przy problemach żołądkowych. Farmakokinetycznie okres półtrwania CBD po podaniu doustnym wynosi od 18 do 32 godzin, a maksymalne stężenie w osoczu (Tmax) osiągane jest po około 1–2 godzinach. Podsumowując: przy ostrym lęku CBD może działać w ciągu godziny, przy stanach przewlekłych wymaga regularnego, wielodniowego stosowania, aby uzyskać stabilne efekty anksjolityczne. Wybór formy podania oraz indywidualnie dopasowane dawkowanie są kluczowe dla skuteczności terapeutycznej.

Które produkty CBD są szczególnie odpowiednie na lęk?

Do wsparcia w stanach lękowych szczególnie nadają się produkty CBD o działaniu systemowym, które zapewniają odpowiednią biodostępność i powtarzalne dawkowanie. W badaniach i obserwacjach klinicznych najlepiej sprawdziły się oleje i kapsułki podjęzykowe. Decydujące znaczenie ma nie tylko forma produktu, ale także stężenie CBD, czystość, zawartość THC oraz jakość galenowa. Przy ostrym lęku zaleca się szybkie działanie, natomiast przy przewlekłym lęku równomierne, stabilne uwalnianie.

Czy występują interakcje z innymi lekami przeciwlękowymi?

Tak – Kannabidiol (CBD) może wchodzić w interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne z różnymi lekami przeciwlękowymi, zwłaszcza poprzez wpływ na system enzymatyczny cytochromu P450 (CYP450). Dotyczy to wielu psychotropów, w szczególności benzodiazepin, SSRI, SNRI oraz trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych. Interakcje mogą prowadzić do podwyższenia stężenia w osoczu, wzmocnienia działania lub zmiany profilu działań niepożądanych. Klinicznie istotne jest to zwłaszcza przy wysokich dawkach CBD (>100 mg/dzień) lub jednoczesnym stosowaniu kilku substancji działających na ośrodkowy układ nerwowy.

Co użytkownicy mówią o swoich doświadczeniach z CBD w przypadku lęku?

Doświadczenia użytkowników z CBD w zaburzeniach lękowych są przeważnie pozytywne, jednak także niejednolite i nie można ich porównywać z badaniami randomizowanymi. W ankietach online, opisach przypadków i obserwacjach klinicznych wiele osób zgłasza wyraźną redukcję stanów lękowych, zwłaszcza przy fobii społecznej, uogólnionym lęku i objawach związanych ze stresem. Często użytkownicy raportują także lepszą jakość snu, wewnętrzny spokój, mniejszą drażliwość oraz mniej ataków paniki. Jednocześnie pojawiają się też opinie o braku efektu przy niskiej dawce, zwiększonej senności lub niewystarczającej skuteczności przy ciężkich zaburzeniach lękowych.

Quellen

Zuardi, A. W., Cosme, R. A., Graeff, F. G., & Guimarães, F. S. (1993). Wpływ ipsapironu i kannabidiolu na eksperymentalny lęk u ludzi. Journal of psychopharmacology (Oxford, England), 7(1 Suppl), 82–88. https://doi.org/10.1177/026988119300700112

Bergamaschi, M. M., Queiroz, R. H., Chagas, M. H., de Oliveira, D. C., De Martinis, B. S., Kapczinski, F., Quevedo, J., Roesler, R., Schröder, N., Nardi, A. E., Martín-Santos, R., Hallak, J. E., Zuardi, A. W., & Crippa, J. A. (2011). Kannabidiol zmniejsza lęk wywołany symulowanym wystąpieniem publicznym u pacjentów z fobią społeczną nieleczonych wcześniej. Neuropsychopharmacology : official publication of the American College of Neuropsychopharmacology, 36(6), 1219–1226. https://doi.org/10.1038/npp.2011.6

Crippa, J. A., Derenusson, G. N., Ferrari, T. B., Wichert-Ana, L., Duran, F. L., Martin-Santos, R., Simões, M. V., Bhattacharyya, S., Fusar-Poli, P., Atakan, Z., Santos Filho, A., Freitas-Ferrari, M. C., McGuire, P. K., Zuardi, A. W., Busatto, G. F., & Hallak, J. E. (2011). Podstawy nerwowe anksjolitycznego działania kannabidiolu (CBD) w uogólnionym zaburzeniu lęku społecznego: raport wstępny. Journal of psychopharmacology (Oxford, England), 25(1), 121–130. https://doi.org/10.1177/0269881110379283

O'Sullivan, S. E., Stevenson, C. W., & Laviolette, S. R. (2021). Czy kannabidiol może być leczeniem zaburzeń lękowych związanych z chorobą COVID-19? Cannabis and cannabinoid research, 6(1), 7–18. https://doi.org/10.1089/can.2020.0102

van Boxel, R., Gangadin, S. S., Janssen, H., van der Steur, S., van der Vinne, L. J. C., Dortants, L., Pelgrim, T. A. D., Draisma, L. W. R., Tuura, R., van der Meer, P., Batalla, A., & Bossong, M. G. (2023). Wpływ leczenia kannabidiolem na funkcjonalną łączność w stanie spoczynku, poziomy metabolitów w korze przedczołowej oraz przetwarzanie nagrody u pacjentów z niedawnym początkiem zaburzeń psychotycznych. Journal of psychiatric research, 163, 93–101. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2023.05.019

Berger, M., Li, E., Rice, S., Davey, C. G., Ratheesh, A., Adams, S., Jackson, H., Hetrick, S., Parker, A., Spelman, T., Kevin, R., McGregor, I. S., McGorry, P., & Amminger, G. P. (2022). Kannabidiol w leczeniu opornych na leczenie zaburzeń lękowych u młodych osób: badanie otwarte. The Journal of clinical psychiatry, 83(5), 21m14130. https://doi.org/10.4088/JCP.21m14130

Bolsoni, L. M., Crippa, J. A. S., Hallak, J. E. C., Guimarães, F. S., & Zuardi, A. W. (2022). Wpływ kannabidiolu na objawy wywołane przypomnieniem traumatycznych wydarzeń u pacjentów z zespołem stresu pourazowego. Psychopharmacology, 239(5), 1499–1507. https://doi.org/10.1007/s00213-021-06043-y

Mandolini, G. M., Lazzaretti, M., Pigoni, A., Oldani, L., Delvecchio, G., & Brambilla, P. (2018). Właściwości farmakologiczne kannabidiolu w leczeniu zaburzeń psychiatrycznych: krytyczny przegląd. Epidemiology and psychiatric sciences, 27(4), 327–335. https://doi.org/10.1017/S2045796018000239

McGuire, P., Robson, P., Cubala, W. J., Vasile, D., Morrison, P. D., Barron, R., Taylor, A., & Wright, S. (2018). Kannabidiol (CBD) jako terapia uzupełniająca w schizofrenii: wieloośrodkowe randomizowane badanie kontrolowane. The American journal of psychiatry, 175(3), 225–231. https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2017.17030325

Gaston, T.E., Bebin, E.M., Cutter, G.R., Liu, Y., Szaflarski, J.P. and the UAB CBD Program (2017), Interakcje między kannabidiolem a powszechnie stosowanymi lekami przeciwpadaczkowymi. Epilepsia, 58: 1586-1592. https://doi.org/10.1111/epi.13852

Iffland, K., & Grotenhermen, F. (2017). Aktualizacja dotycząca bezpieczeństwa i skutków ubocznych kannabidiolu: przegląd danych klinicznych i istotnych badań na zwierzętach. Cannabis and cannabinoid research, 2(1), 139–154. https://doi.org/10.1089/can.2016.0034

Blessing, E. M., Steenkamp, M. M., Manzanares, J., & Marmar, C. R. (2015). Kannabidiol jako potencjalne leczenie zaburzeń lękowych. Neurotherapeutics : the journal of the American Society for Experimental NeuroTherapeutics, 12(4), 825–836. https://doi.org/10.1007/s13311-015-0387-1

Campos, A. C., Moreira, F. A., Gomes, F. V., Del Bel, E. A., & Guimarães, F. S. (2012). Wiele mechanizmów zaangażowanych w szerokie spektrum terapeutycznego potencjału kannabidiolu w zaburzeniach psychiatrycznych. Philosophical transactions of the Royal Society of London. Series B, Biological sciences, 367(1607), 3364–3378. https://doi.org/10.1098/rstb.2011.0389

Zanelati, T. V., Biojone, C., Moreira, F. A., Guimarães, F. S., & Joca, S. R. (2010). Przeciwdepresyjne działanie kannabidiolu u myszy: możliwy udział receptorów 5-HT1A. British journal of pharmacology, 159(1), 122–128. https://doi.org/10.1111/j.1476-5381.2009.00521.x

Shannon, S., Lewis, N., Lee, H., & Hughes, S. (2019). Kannabidiol w leczeniu lęku i zaburzeń snu: duża seria przypadków. The Permanente journal, 23, 18–041. https://doi.org/10.7812/TPP/18-041

Linares, I. M., Zuardi, A. W., Pereira, L. C., Queiroz, R. H., Mechoulam, R., Guimarães, F. S., & Crippa, J. A. (2019). Kannabidiol wykazuje odwróconą krzywą dawka-odpowiedź w kształcie litery U podczas symulowanego testu przemawiania publicznego. Revista brasileira de psiquiatria (Sao Paulo, Brazil : 1999), 41(1), 9–14. https://doi.org/10.1590/1516-4446-2017-0015

Elms, L., Shannon, S., Hughes, S., & Lewis, N. (2019). Kannabidiol w leczeniu zespołu stresu pourazowego: seria przypadków. Journal of alternative and complementary medicine (New York, N.Y.), 25(4), 392–397. https://doi.org/10.1089/acm.2018.0437

Schmiedhofer, P., Vogel, F. D., Koniuszewski, F., & Ernst, M. (2022). Receptory Cys-loop na kannabinoidach: Wszystko na wysokim poziomie? Frontiers in physiology, 13, 1044575. https://doi.org/10.3389/fphys.2022.1044575